Zgodnie z zapisami Ustawy o pomocy spolecznej rodziny zastepcze dziela sie na:

• spokrewnione z dzieckiem,
• niespokrewnione z dzieckiem,
• zawodowe niespokrewnione z dzieckiem.

Te ostatnie moga byc wielodzietne, specjalistyczne lub o charakterze pogotowia rodzinnego.

Wielodzietne rodziny zastepcze to rodziny, w których przebywa wieksza liczba dzieci, najczesciej sa to liczne rodzenstwa. W rodzinach tych umieszcza sie w tym samym czasie nie mniej niz troje dzieci ale nie wiecej niz szescioro. Rodzina zastepcza otrzymuje comiesieczna pomoc pieniezna przyslugujaca kazdemu dziecku pozostajacemu pod jego opieka a osoba sprawujaca opieke wynagrodzenie.

Specjalistyczna zawodowa rodzina zastepcza niespokrewniona z dzieckiem natomiast okresla sie rodzine, w której umieszcza sie dzieci niedostosowane spolecznie, z róznymi dysfunkcjami, dzieci z problemami zdrowotnymi wymagajace szczególnej opieki i pielegnacji. W rodzinie tej moze wychowywac sie nie wiecej niz troje dzieci. Podobnie jak przy rodzinie zastepczej wielodzietnej otrzymuje comiesieczna pomoc pieniezna dla kazdego dziecka a osoba sprawujaca opieke wynagrodzenie.

Rodziny zastepcze pelniace zadania pogotowia rodzinnego
Rodziny zastepcze pelniace role pogotowia rodzinnego stanowia alternatywe dla instytucji pogotowia opiekunczego. W rodzinie tej moze jednoczesnie przebywac nie wiecej niz 6 dzieci, chyba, ze chodzi o rodzenstwo.

Rodzina zastepcza pelniaca zadania pogotowia opiekunczego otrzymuje comiesieczna pomoc pieniezna przyslugujaca kazdemu dziecku pozostajacemu pod jego opieka a osoba sprawujaca opieke wynagrodzenie.

Do rodziny zastepczej pelniacej zadania pogotowia rodzinnego, kieruje sie dziecko do czasu unormowania jego sytuacji zyciowej. Pobyt ten ma charakter okresowy i nie moze przekroczyc roku, jednak z mozliwoscia przedluzenia o dalsze trzy miesiace ze wzgledu na szczególne okolicznosci. Rodzina ta nie moze odmówic przyjecia dziecka doprowadzonego przez policje, jezeli nie ukonczylo ono 10 roku zycia. W sytuacji zagrozenia zdrowia lub zycia dziecka, porzucenia lub, gdy ustalenie tozsamosci rodziców lub ich miejsca pobytu nie jest mozliwe, przyjecie dziecka odbywa sie bez zgody rodziców. Procedura przewiduje w tej sytuacji obowiazek powiadomienia sadu opiekunczego oraz powiatowego centrum pomocy rodzinie w ciagu 24 godzin od chwili zdarzenia. Jest to niezbedne dla podjecia dzialan majacych na celu wyjasnienie sytuacji dziecka.

Rodzinne domy dziecka
Zapewniaja dzieciom calodobowa opieke i wychowanie w warunkach zblizonych do domu rodzinnego, oraz opieke do czasu powrotu dziecka do rodziny, umieszczenia go w rodzinie adopcyjnej lub jego usamodzielnienia.

Placówka w szczególnosci:

• tworzy jedna, wielodzietna rodzine dla dzieci, które nie mogly byc umieszczone w rodzinie zastepczej lub przysposabiajacej;
• wychowuje dzieci w róznym wieku, w tym dorastajace i stopniowo usamodzielniajace sie;
• umozliwia wspólne wychowanie i opieke licznemu rodzenstwu;
• zapewnia dzieciom ksztalcenie, wyrównywanie opóznien rozwojowych i szkolnych;
• zaspokaja dzieciom niezbedne potrzeby bytowe, rozwojowe, w tym emocjonalne, spoleczne, religijne, a takze zapewnia korzystanie z przyslugujacych na podstawie odrebnych przepisów swiadczen zdrowotnych i ksztalcenia;
• utrzymuje kontakt z osrodkiem pomocy spolecznej i powiatowym centrum pomocy rodzinie.

Dyrektorem placówki rodzinnej moze byc osoba, która: - posiada wyksztalcenie srednie lub wyzsze; - odbyla odpowiednie szkolenie w osrodku adopcyjno - opiekunczym i otrzymala zaswiadczenie kwalifikacyjne.

Dyrektor placówki rodzinnej jest jednoczesnie wychowawca . W razie jego nieobecnosci placówka kieruje osoba wyznaczona przez organ prowadzacy, w uzgodnieniu z dyrektorem.

W placówce rodzinnej moze przebywac od 4 do 8 dzieci, jednakze ilosc ta w uzasadnionych przypadkach moze sie zmieniac. Wychowankowie moga pozostac w rodzinnym domu dziecka do czasu uzyskania pelnoletnosci, do czasu ukonczenia szkoly, w której sie ucza.

Podstawa prawna skierowania do placówki jest art. 80 ust. 1 ustawy o pomocy spolecznej. Skierowanie wydaje powiat wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania dziecka przy pomocy powiatowego centrum pomocy rodzinie w porozumieniu z dyrektorem placówki, na podstawie orzeczenia sadu, wniosku rodziców, opiekunów prawnych lub maloletniego.

Placówki rodzinne prowadzone przez powiat sa jednostkami budzetowymi. Obsluge finansowo-ksiegowa prowadzi starosta. Placówki rodzinne otrzymuja srodki na biezace funkcjonowanie, w tym zryczaltowane kwoty na utrzymanie dzieci. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego precyzuje, w drodze rozporzadzenia, stawki na biezace funkcjonowanie placówki rodzinnej - Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Spolecznej z dnia 18 pazdziernika 2001 r. z pózniejszymi zmianami okresla nastepujace stawki:

1) miesieczne:

A) zryczaltowana kwote na utrzymanie dziecka;

B) na utrzymanie lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, w których miesci sie placówka rodzinna;

C) na uslugi telekomunikacyjne.

2) roczne:

A) na biezace naprawy, remonty oraz wyposazenie placówki w niezbedny sprzet;

B) na swiadczenia zdrowotne nieobjete ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach okreslonych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz na wyrównywanie opóznien w nauce.